در قوانین حقوقی چنانچه شخصی به زور بخواهد مالکیت ملک شخصی را از وی بگیرد یا بدون آگاهی و رضایت او اموال غیرمنقول وی را تصرف کند دچار تصرف عدوانی شده است. در واقع تصرف عدوانی از جمله موضوعات و مفاهیم حقوقی است که از مالک ملک یا از کسی که بر حسب یک قرارداد دارای حقوقی نسبت به یک ملک است حقی به زور ستانده میشود. معمولا شامل اموال غیرمنقول از جمله ملک، زمین، خانه و … میشود که این اموال غیرمنقول بدون اجازه رسمی از سوی مالک اشغال یا تصرف میشود. برای شناخت بهتر لازم تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
فرصت خوندن نداری؟ نسخه صوتی شو گوش کن.
تصرف عدوانی چیست؟
در نظام حقوقی ایران از مفاهیم حقوقی مهم موضوع تصرف عدوانی است که افراد قادر هستند به دنبال استرداد مال به ناحق از آنها خارج شده اقدامات لازم را با کمک شکواییه انجام دهند. با توجه به پیچیدگیهای پروندههای تصرف عدوانی لازم است که از خدمات و دانش بهترین وکیل ملکی در این زمینه کمک بگیرید.
از جمله نکات مهمی که تصرف عدوانی را از دعاوی خلع ید متمایز میکند این است که برخلاف دعاوی خلع ید که نیاز به اثبات مالکیت بر ملک است، در تصرف عدوانی صرفاً برخورداری شاکی از سابقه تصرف بر ملک کفایت میکند و نیازی به اثبات مالکیت نیست. طبق این تعریف افراد حتی در صورت مالک نبودن صرفاً با داشتن حق تصرف میتوانند نسبت به تصرف عدوانی اقدامات لازم را انجام دهند.
مطابق با مبحث ۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی قانونگذار فرد متجاوز به حقوق مالکان را مرتکب جرم و مستحق مجازات دانسته و مذموم میشمارد. لذا فردی که به ناحق حق تصرف ملک خود را توسط فرد متصرف از دست داده میتواند خواستار اعاده تصرف خود نسبت به آن ملک شود.
در قوانین ملکی ایران چنانچه اموال یک شخص بدون رضایت و آگاهی فرد مالک از تصرف او توسط شخص دیگر خارج شود آن فرد به عنوان مرتکب تصرف عدوانی شناخته میشود. لذا طبق ماده ۳۱ قانون مدنی به جز حکم قانون هیچ کس نمیتواند مالی را از تصرف صاحب آن بیرون آورد مگر آنکه مرتکب تصرف عدوانی شود.
جهت دسترسی به آدرس و تلفن بهترین وکیل شیراز ⚖️کلیک کنید!
انواع تصرف عدوانی
تصرف عدوانی از جمله پروندههای حقوقی است که نه تنها ناقض حقوق مالکانه فرد بوده بلکه میتواند برای متجاوز پیامدهای حقوقی و قانونی به دنبال داشته باشد. لذا در قانون مجازات اسلامی تصرف عدوانی به دو دسته زیر تقسیم بندی میشود.
- تصرف عدوانی حقوقی : زمانی که شخصی به اجبار و ناحق با استفاده از زور داراییهای غیرمنقول یک فرد مانند ملک و زمین را بدون اجازه و رضایت او تصرف کند در واقع تصرف عدوانی حقوقی شکل گرفته است و فرد متضرر میتواند نسبت به رفع این داراییها در دادگاه اقدامات لازم را انجام دهد.
- همچنین طبق ماده ۱۷۷ قانون آیین دادرسی مدنی شخصی که ملک او مورد تصرف عدوانی قرار گرفته است برای خارج ساختن این دارایی از دست متصرف، رسیدگی به دعوای مطرح شده او، تابع تشریفات آیین دادرسی نبوده و این دعاوی خارج از نوبت نیز رسیدگی میشود.
در تصرف عدوانی حقوقی فرد تحت مجازات تصمیم دادگاه قرار نمیگیرد و تنها دادگاه در خصوص رفع تصرف تصمیمات لازم را اتخاذ میکند.
اما در تصرف عدوانی کیفری علاوه بر رفع تصرف، طبق قوانین مجازاتی، دادگاه فرد متصرف را جنایتکار شناخته و برای او محکومیت صادر میکند. لذا در صورتی دعاوی تصرف عدوانی شکل و شمایل حقوقی به خود میگیرد که شرایط زیر محرز باشد.
- موضوع اختلاف یا دارایی تصرف شده جزو اموال غیرمنقول مانند ملک و زمین باشد.
- تصرف باید بدون رضایت و به صورت اجباری انجام گرفته باشد.
- خواهان باید در قبال ملک تصرف شده توسط فرد متصرف دارای سابقه تصرف باشد یعنی در آن محل سکونت و تصرف داشته باشد.
- خوانده فاقد سابقه تصرف باشد.
- تصرف عدوانی کیفری : تصرف عدوانی کیفری طبق قوانین مربوطه شامل مجازات برای فرد متصرف و مرتکب جرم میشود. چنانچه فرد با آگاهی از تعلق دارایی به شخص دیگر به طور غیرقانونی و به اجبار آن را تصرف کند از سوی دادگاه شامل مجازاتی مانند رفع تصرف و حبس میشود.
- شرایطی که تصرف عدوانی کیفری را اثبات میکند شامل سابقه تصرف خواهان، عدم سابقه خوانده، غیرمنقول بودن موضوع اختلاف و اجباری بودن تصرف انجام شده است.
- از جمله مجازاتی که برای متصرف به واسطه تجاوز به مال غیر منقول شخص طبق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی در نظر گرفته شده است عبارتند از:
- رفع تصرف
- یک ماه تا یک سال حبس
- اعاده وضع به حالت قبل
مدارک لازم برای شکایت تصرف عدوانی
پیگیری دعاوی تصرف عدوانی در دادگاه و محاکم قضایی مستلزم ارائه مدارک لازم جهت شکایت است.
- سند مالکیت مشمول اسناد رسمی مانند عقد مالکیت، قرارداد خرید و فروش، سند تملک و مدرک تایید کننده مالکیت ملک به نام مالک
- مدارک هویتی اعم از کارت ملی و شناسنامه مالک ملک
- مدارک تاریخی شامل اسنادی مانند اعلامیهها، نامه و ایمیلها یا سایر مدارک مشابه است که نشان دهنده زمان اطلاع مالک از تصرف عدوانی ملک خود است.
- شهادت شاهدان و مشاهدان عینی که توانایی ارائه شهادت مبنی بر مشاهده تصرف عدوانی را دارند.
- استفاده از نتایج گزارشهای پلیس یا مراجع امنیتی در صورت گزارش جرم توسط مالک
مراحل شکایت تصرف عدوانی
در این بخش سعی میکنیم مراحل شکایت تصرف عدوانی را به شکل مختصر خدمت شما عزیزان ارائه کنیم.
- طرح دعوا: در این مرحله شخص متضرر باید دادخواستی مشتمل بر جزئیات مربوط به ملک اشغال شده، خسارت وارد شده، نحوه اشغال را تحت عنوان تصرف عدوانی به دادگاه ارائه کند.
- ارائه مدارک لازم برای شکایت : فرد برای تایید ادعای خود در خصوص مالکیت ملک باید مدارکی مانند مستندات مربوط به تصرف غیرقانونی و سند مالکیت یا سابقه را به دادگاهها ارائه دهد.
- احضار طرف مقابل: دادگاه پس از بررسی دادخواست تصرف و مشاهده و بررسی مدارک طرف متخلف را به دادگاه احضار میکند تا در جلسات محاکمه به اتهامات پاسخ دهد.
- جلسات رسیدگی: در جلسات رسیدگی هر یک از طرفین با اتکا به مستندات و ادله در محضر دادگاه از خود دفاع میکنند و دادگاه میتواند با استعلام از شهود و کارشناسان در این خصوص تصمیم نهایی را اتخاذ کند.
- صدور رأی: پس از برگزاری جلسات، بررسی مستندات و مدارک کامل پرونده دادگاه رای خود را صادر میکند.
کلام آخر
تصرف عدوانی شامل ورود غیرقانونی که به اجبار و زوری شخص دیگر نسبت به اموال غیرمنقول مالک است که میتواند تبعات مالی و حقوقی به دنبال داشته باشد. لذا در صورت مواجهه با چنین مسائلی همکاری با یک وکیل امری حیاتی است که میتواند با ارائه راهکارهای مناسب، از حقوق قانونی شما دفاع کرده و طرح شکایت و پیگیری قضایی را در اسرع وقت انجام دهد.
