لغت ناشزه و نشوز از جمله اصطلاحات حقوقی و فقهی است که در صورت نافرمانی و عدم تمکین زن در ایفای وظایف زناشویی در قبال شوهر خود به زن اطلاق میشود. بعد از جاری شدن عقد و نکاح طبق قانون هر یک از طرفین وظایف و حقوقی در قبال یکدیگر دارند که تمکین یکی از این موارد است. تمکین به منظور اطاعت زن در مقابل شوهر بوده و طبق قوانین فقهی و حقوقی به دو نوع تمکین خاص و عام تقسیم بندی میشود. از جمله دغدغه و چالش ذهنی مهم این است که زن در چه صورت ناشزه بوده و تکلیف نفقه و مهریه او در صورت نشوز بودن و عدم تمکین چیست؟ با ما همراه باشید تا با این مباحث بیشتر آشنا شوید.
همه نکات مهم تو این پادکسته. از دستش نده.
منظوراز زن ناشزه چیست؟
عقد و نکاح از جمله تعاریف فقهی هست که به موجب آن علقه زوجیت و محرمیت بین مرد و زن جاری میشود و پس از تشکیل خانواده و ازدواج طبق قانون هر یک از آنها در قبال یکدیگر تکالیف و وظایفی دارند که ضمانت قانونی برای آن تعریف شده است.
لذا از جمله مهمترین وظایفی که بر زمه زنان قرار دارد این است که تمکین عام و خاص را در قبال شوهر به جا آورده و از مسائل جنسی و زناشویی گرفته تا امورات خانوادگی و مسائل اجتماعی طبق نظرات و خواسته مرد پیش رفته و از او تبعیت کند.
متعاقباً مرد نیز در قبال تمکین زن موظف است، نفقه وی را پرداخت کند و موجبات آسایش و آرامش او را در زندگی فراهم کند.
در قبال جنین وظایفی ضمانت قانونی وجود دارد که این حق را در اختیار زوجین قرار میدهد که در صورت عدم امتناع آنها از انجام وظایف بتواند از مسیر قانونی حق خود را مطالبه کند. مضاف بر اینکه در این زمینه کمک گرفتن از وکیلی مجرب باعث ارتقاء آگاهی از شرایط نشوز و احکام آن خواهد بود.
اگر زن بدون دلیل موجه قانونی و شرعی از تمکین در قبال مرد سرباز زند به عنوان ناشزه شناخته شده و مرد میتواند از ضمانت قانونی خود استفاده کرده و از وی شکایت کند. اگرچه اصطلاح ناشزه در قوانین فقهی و حقوقی به زن اطلاق میشود اما مرد نیز در قبال زن وظایفی را به عهده دارد که در صورت عدم انجام این تکالیف نشوز محسوب شده و زن نیز میتواند متقابلاً از وی شکایت کرده و از مسیر قانون نسبت به این وضعیت مطالبه حق کند.
البته قانون موارد و شرایطی را ذکر کرده که زن تنها در آن صورت میتواند از تمکین مرد امتناع کرده و نه تنها ناشزه محسوب نشود، بلکه حقوق مالی وی از جمله نفقه نیز محفوظ بوده و مرد مکلف پرداخت آن باشد.
این موارد میتواند حق حبس، ابتلای مرد به بیماری مقاربتی و جنسی یا عذر موجه زن جهت عدم تمکین باشد. چنانچه به دنبال بالا گرفتن اختلافات و تنشها زوجه منزل را ترک کرده و وظایف خود را انجام ندهد و از انجام تمکین سرباز زند، مطابق قانون از حق نفقه محروم میشود اما مهریه او قابل اجرا بوده و به عنوان مالک میتواند آن را مطالبه کند. به بیان سادهتر ناشزه بودن زن مانع از دریافت مهریه او نخواهد شد.
بهترین وکیل خانواده در شیراز را بشناسید.
زن در چه صورت ناشزه محسوب میشود؟
قوانین جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر شرعیات مقدس اسلام بوده و سعی شده بر پایه عدالت خواهی و مساوات اجرا شود. لذا در رابطه با ناشزه بودن زن نیز شرایط و مواردی لحاظ شده است که قانونگذار در صورت محرز بودن این موارد میتواند ناشزه بودن زن را به درستی تشخیص داده و حکم مربوط به آن را صادر کند تا مرد نیز بتواند در صورت ناشزه بودن زن از ضمانت قانونی به نفع خود استفاده کند.
لذا چنانچه مرد در مراجع قضایی از زن به عنوان ناشزه شکایت کند باید کلیه موارد زیر از سوی زن اتفاق افتاده باشد تا به منزله عدم تمکین و ناشزه محسوب شود.
- هرگاه زوجه در صورت زندگی مشترک با مرد در یک خانه، بدون هیچ عذر موجه قانونی تمکین خاص و تمکین عام را به جا نیاورد و امتناع کند ناشزه محسوب میشود.
- هرگاه زوجه بدون دلیل و عذر موجه شرعی و توجیه موارد مجاز عدم تمکین، از ایجاد روابط جنسی و زناشویی در حدود متعارف با همسر خود امتناع کند ناشزه محسوب میشود.
- چنانچه زوجه شاغل باشد و شغل او با منافع خانواده در تضاد بوده و به حیثیت و آبروی خانواده لطمه وارد کند و به این شغل ادامه دهد ناشزه محسوب میشود.
- هرگاه زن بدون داشتن دلیل موجه و بدون کسب اجازه از شوهر منزل مشترک را ترک کند و به منزل پدری یا منزل دیگر برود و در آنجا ساکن شود ناشزه به حساب میآید.
حکم زن ناشزه در قانون
حکمی که در قانون اسلامی توسط قانونگذار برای زن ناشزه در نظر گرفته میشود میتواند به تبعیت از شرایط زندگی هر فرد متفاوت باشد. لذا تصمیم گیری در مورد حکم نهایی زن ناشزه منوط به تشخیص دادگاه و نظر نهایی قاضی است.
اما مهمترین حکمی که به دنبال ناشزه بودن زن در چنین زمینهای پررنگ و مورد اهمیت است بحث مربوط به طلاق، مهریه و نفقه زن است.
مطابق با قانون چنانچه زن، مرد را به عنوان رئیس خانواده نپذیرفته و در تصمیم گیریهای نهایی این امر را بر عهده او واگذار نکند و همچنین در تمکین خاص وظایف زناشویی را انجام ندهد و امتناع کند ناشزه محسوب شده و قانونگذار با تشخیص این نافرمانی، حق نفقه را از او سلب میکند.
به عبارت دیگر هرگاه زن در امورات خانواده و زناشویی از مرد تمکین نکند نفقه به وی تعلق نگرفته و مرد در این موضوع هیچ وظیفه ای به عهده ندارد.
همچنین عدم تمکین زن از مرد باعث میشود مرد بتواند تنها با پرداخت مهریه وی را طلاق دهد یا اجازه گرفتن زن دوم را از دادگاه دریافت کند. اگرچه در صورت ناشزه بودن زن نفقه وی به طور کلی حذف شده و به وی تعلق نمیگیرد اما مهریه از جمله حقوق قانونی زن است که تحت هر شرایطی متعلق به او خواهد بود و میتواند آن را دریافت کند.
حکم مهریه زن ناشزه چگونه است؟
از جمله مهمترین سوالات و چالشهای ذهنی که برای خانمها در زمینه ناشزه بودن پیش میآید این است که تکلیف مهریه زن ناشزه در قانون چیست؟ مطابق با ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به موازات جاری شدن عقد نکاح، زن مالک مهریه محسوب میشود و مرد موظف است این مهریه را در هر زمان پس از مطالبه زن به وی پرداخت کند.
البته مهریه به دو نوع عندالمطالبه و عندالاستطاعه تقسیم بندی میشود. تکلیف مهریه زن در حالت عادی و در زمان ناشزه بودن زن هیچ توفیری نداشته و این حق برای زن پابرجا خواهد بود.
لذا عدم اطاعت و تمکین از همسر منجر به سلب مهریه از زوجه نخواهد شد. در این زمینه قانونگذار به صراحت تعیین نموده است که حتی در صورت ناشزه بودن زن، مرد مکلف به پرداخت مهریه به وی است.
مقرره قانون مدنی در مورد مهریه مخالف با نفقه بوده و به هیچ عنوان باعث حذف مهریه زن در صورت ناشزه بودن نخواهد شد. لذا چنانچه مرد تصمیم به طلاق زن و ازدواج مجدد داشته باشد موظف است مهریه او را تمام و کمال پرداخت کند.
حق حبس چیست و عدم تمکین زن در چه صورت نشوز محسوب نمیشود؟
اگرچه در قوانین مدنی عدم انجام وظایف زناشویی و تمکین خاص و عام از سوی زن موجب نشوز و ناشزه شدن وی میشود تمامی زمینهها از این قاعده تبعیت نمیکنند. مطابق با قانون موارد مجازی وجود دارد که زن میتواند با استناد به آنها از تمکین امتناع کرده و ناشزه نیز محسوب نشود.
یکی از مهمترین مواقع و حالاتی که زن میتواند از عدم تمکین استفاده کرده و ناشزه نشود زمانی است که مرد از پرداخت مهریه او خودداری کند.
در واقع به دنبال چنین وضعیتی، زن میتواند از حق قانونی خود که معروف به حق امتناع زوجه یا حق حبس است استفاده کرده و تا پرداخت نشدن مهریه تمکین نکند.
اگرچه بنا به نظر مشهور حق حبس تا قبل از زفاف یا اولین آمیزش جنسی تعریف شده است اما برخی از فقها معتقدند زن حتی بعد از زفاف نیز از این حق برخوردار است. بدین ترتیب مطابق با ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی زوجه تا زمانی که مهریه او از جانب مرد پرداخت نشود میتواند از تمکین در مقابل شوهر امتناع کرده مشروط بر اینکه مهریه او حال باشد و این عدم تمکین موجب حذف حق نفقه او نخواهد بود.
کلام آخر
به استناد قوانین مدنی ناشزه به زنی اطلاق میگردد که از انجام وظایف زناشویی در قبال همسر و تمکین و اطاعت از وی امتناع کرده باشد. متعاقباً حکم زن ناشزه در صورت عدم تمکین و اثبات شدن آن توسط محاکم قضایی موجب سلب حق نفقه از وی میشود و مرد میتواند بدون پرداخت نفقه، از شانس مجدد ازدواج نیز برخوردار باشد. اما حق مهریه زن در تمامی شرایط منجمله ناشزه بودن او همچنان پابرجاست و میتواند به صورت قانونی آن را دریافت کند. لذا در این میان شرایطی وجود دارد که زن میتواند بدون هیچگونه تبعاتی عدم تمکین خود را ادامه دهد و از حق نفقه نیز برخوردار باشد.
من جمله این شرایط میتوان به حق حبس، بیماریهای صعب العلاج مرد از جمله بیماریهای جنسی و مقاربتی و عدم تمکین با دلایل موجه و شرعی از سوی زن اشاره کرد. لذا مرد برای دریافت گواهی نشوز باید ادعای عدم تمکین زن را ثابت کند که این میتواند با کمک شاهدین یا اقرار زوجه صورت بگیرد. برای کسب اطلاعات بیشتر با سایت وکلای شیراز همراه باشید
