با استناد به ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی طلاق به دو نوع رجعی و بائن تقسیم بندی میشود. لذا طلاق رجعی ( طلاق از سوی شوهر) از جمله انواع تقسیمات طلاق و نقطه مقابل طلاق بائن ( طلاق از سوی زن) است و از موارد انحلال و ابطال عقد نکاح شناخته میشود. با استناد به ماده ۱۱۴۸ میتوان اذعان داشت در طلاق رجعی حق رجوع برای مرد در مدت عده وجود دارد. یعنی در واقع شوهر میتواند تا زمانی که زن در مدت عده قرار دارد به وی رجوع کرده و دوباره رابطه زوجییت با او برقرار کند. جهت افزایش آگاهی پیرامون مفهوم طلاق رجعی، شرایط آن در زمان عده، شرایط رجوع، مجازات عدم اثبات رجوع و … با ما همراه باشید
وقت نداری تمام مقاله رو بخونی؟ این فایل صوتی کمکت میکنه.
مشاوره تخصصی از بهترین وکیل طلاق در شیراز دریافت کنید.
طلاق رجعی چه نوع طلاقی است؟
طبق روایات از منفورترین حلال نزد خداوند میتوان به طلاق اشاره کرد. اگرچه در اسلام مشروع و جایز است اما تا حد امکان قانونگذار و مراجع ذیصلاح سعی میکنند برای حفظ پیوند زناشویی و کانون ارزشمند خانواده از جاری شدن آن جلوگیری کنند. لذا در طلاق رجعی با اجازه رجوع مرد در زمان عده سعی میکنند در صورت پشیمانی مرد این پیوند را از طریق حق رجوع حفظ کنند. مطابق با قانون مدنی لازم است افراد درگیر با طلاق رجعی از شرایط و احکام آگاهی پیدا کنند.
میتوانند در این رابطه با بهترین وکیل خانواده که فردی متخصص و متبحر است در ارتباط باشند. با استناد به ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی حق طلاق در اختیار مرد بوده و طلاق جز ایقاعات است یعنی از سوی مرد و به صورت یک طرفه قابل انجام است. طلاق رجعی طلاقی است که مرد میتواند با مراجعه به زن در زمان عده بدون عقد ازدواج دوباره او را همسر خود کند. طلاق رجعی مقابل طلاق بائن است که از سوی زن انجام میشود و حق رجوع بدون عقد مجدد در اختیار مرد قرار ندارد.
اگرچه طبق طلاق رجعی مرد میتواند در زمان عده به همسر خود رجوع کند اما چنانچه این طلاق دو مرتبه انجام شده و هر مرتبه مرد از حق رجوع استفاده کرده باشد در صورت طلاق سوم زن برای حرام شده و حق رجوع ندارد.
شرایط طلاق رجعی
گفتیم که طبق تقسیمات قانونی طلاق رجعی از جمله انواع طلاقی است که از سوی مرد و به درخواست آن انجام میشود. برای طلاق رجعی شرایطی لازم است که مطابق با این شرایط خاص بعد از وقوع طلاق زن موظف است که عده نگهدارد. به جز مواردی که دختر باکره باشد که در این صورت طلاق رجعی نخواهد بود. همچنین در صورتی که زن یائسه باشد طلاق از نوع بائن بوده و نمیتوان طلاق رجعی گرفت.
در طلاق رجعی حق رجوع برای مرد لحاظ شده و با اراده مرد، بدون خواندن مجدد صیغه عقد امکانپذیر است. فقط کافیست مرد نشان دهد که تمایل برای رجوع به همسر خود دارد.د!
آثار طلاق رجعی در زمان عده
با توجه به اینکه قوانین مدنی ما طبق شریعت و برگرفته از آن مشخص شده است لذا آثاری برای طلاق رجعی در زمان عده قید شده است که در این بخش به آن میپردازیم .
- با استناد به بند دوم ماده ۸ قانون امور خیلی زن مطلقه تا زمانی که در مدت عده قرار دارد در حکم زوجه و همسر مرد تلقی میشود
- در طلاق رجعی و در زمان عده مرد حق ازدواج با خواهر همسرش را نداشته و موظف است که برای ازدواج مجدد در زمان عده از مطلقه رجعیه کسب اجازه کند.
- در صورت فوت یکی از زوجین در زمان عده طرف مقابل چه زن یا شوهر از دارایی و مایملک او ارث میبرد.
- چنانچه طلاق در حالت نشوز اتفاق نیفتاده و زن ناشزه نباشد مستحق دریافت نفقه خواهد بود.
- اگر مرد در مدت عده به قصد رجوع با مطلقه رجعیه نزدیکی کند رجوع محسوب میشود.
- در صورت فوت شوهر، زن موظف است که عده وفات نگه دارد.
- طبق قانون حمایت از خانواده، زن تا پایان زمان عده خود باید در منزل مرد سکونت داشته باشد مگر آنکه با همدیگر به نوع دیگر به توافق رسیده باشند.
احکامی که در طلاق رجعی بین زوجین برقرار است
همانطور که اشاره شد طبق ماده ۱۳۴۳ طلاق در قانون مدنی به رجعی و بائن تقسیم میشود که در ماده ۱۱۴۸ و ۱۱۴۹ حق رجوع و چگونگی آن به طور مفصل قید شده است. لذا در طلاق رجعی و تا زمان پایان عده تمامی احکام زوجیت میان زن و مرد برقرار بوده و چنانچه مرد قصد رجوع نداشته باشد لمس کردن و آمیزش با همسر برای او حرام است.
اگرچه طبق طلاق رجعی مرد میتواند در زمان عده به همسر خود رجوع کند اما چنانچه این طلاق دو مرتبه انجام شده و هر مرتبه مرد از حق رجوع استفاده کرده باشد در صورت طلاق سوم زن برای حرام شده و حق رجوع ندارد.
زن میتواند برای جلب توجه مرد در این ایام آرایش کند. از دیگر احکام قابل تامل این است که چنانچه در زمان عده، مرد یا زن فوت کند طرف مقابل برای شستن بدن او جایز است. همچنین چنانچه مرد پس از دوبار طلاق و هربار رجوع برای بار سوم زن خود را طلاق دهد حق رجوع و ازدواج با او را نداشته و آن زن بر وی حرام میشود.
در صورتی که زن با مرد دیگری ازدواج کرده و رابطه زناشویی داشته باشند لذا پس از مرگ یا طلاق از او، امکان ازدواج با شوهر اول خود را خواهد داشت.
شرایط رجوع در طلاق رجعی
گفتیم که مطابق با ماده ۱۱۴۸ قانون مدنی طلاق رجعی طلاقی است که به درخواست مرد انجام شده و حق رجوع به همسر و پشیمانی در مدت عده برای وی وجود دارد. رجوع در طلاق رجعی به این مفهوم است که مرد میتواند در زمان عده پس از صدور حکم طلاق، ثبت آن در دفاتر ازدواج و طلاق و جاری شدن صیغه طلاق، با ابراز پشیمانی، تمایل خود را جهت بازگشت به زندگی با همسرش نشان دهد. در این حالت افراد میتوانند بدون جاری شدن مجدد صیغه محرمیت مجدداً به عقد و زوجیت یکدیگر در آیند.
لازم است که مرد با مراجعه به دفاتر ثبت ازدواج و طلاق رجوع خود را اطلاع دهد لذا از جمله شرایط رجوع در طلاق رجعی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- رجوع از طلاق رجعی تنها با اراده، تمایل و خواست مرد امکانپذیر است و تمایل زن به بازگشت یا عدم پذیرش بازگشت مرد هیچ تاثیری ندارد.
- هر عملی که نشانگر تمایل و قصد رجوع و بازگشت از طلاق از سوی مرد باشد میتواند موجب رجوع از طلاق شود. به طور مثال چنانچه مرد کلمه محبت آمیز برای همسر خود به کار ببرد نشانگر تمایل نشانگر تمایل او به ادامه زندگی و رجوع خواهد بود.
- نکته کلیدی و حائز اهمیت این است که حق رجوع از طلاق رجعی برای مرد صرفاً در مدت زمان عده امکانپذیر است. اگر زوجین بعد از پایان مدت عده قصد ادامه زندگی داشته باشد، باید به همراه زن به دفتر خانه مراجعه کرده و با جاری شدن دوباره صیغه محرمیت، عقد دائمی آنها ثبت شود
- بر اساس حکم قانون در صورت رجوع از طلاق حتماً باید این رجوع ثبت شود. لذا مرد موظف است یک ماه از تاریخ رجوع نسبت به ثبت آن اقدام کند زیرا در صورت عدم ثبت رجوع ممکن است با مجازاتی روبرو شود.
- همچنین چنانچه رجوع در زمان عده انجام شده باشد نیازی به عقد نکاح دائمی یا خوانده شدن صیغه محرمیت نیست و صرفاً ابراز رجوع از جانب مرد کافیست.
مجازات عدم اثبات رجوع بعد از طلاق
عدم اثبات رجوع بعد از طلاق رجعی به شکال قانونی میتواند با پایمال شدن حقوق زن و وارد شدن خسارتهای جدی به او همراه باشد. لذا در این خصوص قانونگذار در حمایت از حقوق افراد سختگیریهای زیادی داشته و به دلایل متعدد مرد را ملزم میکند که رجوع در ایام عده را به ثبت برساند.
در صورتی که پس از یک ماه از رجوع در ایام عده مرد این موضوع را به اطلاع دفترخانه ثبت طلاق نرسانده یا ثبت نکرده باشد از منظر قانونگذار این عمل او مساوی با جرم بوده و مجازاتهای سنگینی برای آن لحاظ خواهد شد.
من جمله مجازاتهایی که برای جرم عدم ثبت رجوع از سوی قانون تعیین شده است، مجازات تعزیری درجه ۷ و جزای نقدی درجه ۵ است. به مفهوم سادهتر جزای نقدی لحاظ شده برای عدم ثبت رجوع در مراجع قضایی، رقمی معادل ۸۰ تا ۱۸۰ میلیون ریال است. در کنار جزایر نقدی مرد موظف به تحمل حبس تعزیری از ۹۱ روز تا ۶ ماه است.
نفقه زن در طلاق رجعی
طبق قانون بعد از طلاق مرد موظف به پرداخت نفقه همسر خود نیست. اما این پرداخت نفقه دارای استثنا است. یک اینکه طلاق رجعی بوده و زن در مدت عده قرار داشته باشد و از آنجایی که زن در مدت عده در صورت تمایل مرد موظف به تمکین است لذا مرد موظف است تا پایان زمان عده نفقه همسر خود را کامل پرداخت کند. همچنین در این ایام زن اجازه سکونت در منزل شوهر را دارد.
ارث زن در طلاق رجعی
در ازدواج از نوع دائم زن و مرد از همدیگر ارث میبرند لذا در طلاق رجعی چنانچه زن ایام عده را نگه داشته باشد و مدت آن به پایان نرسیده باشد از همسر خود ارث میبرد. در این شرایط چنانچه زوجین دارای فرزندی باشند سهمالارث زن از دارایی مرد یک چهارم و در صورت نبود فرزند یک سوم از ارث شوهر خواهد بود. اما در صورت پایان یافتن زمان عده، زن و مرد هیچ ارثی از یکدیگر نمیبرند.
مهریه در طلاق رجعی
مهریه از جمله حقوق قانونی زن است که در هر حالت مستحق دریافت آن بوده و مرد موظف است آن را پرداخت کند. در طلاق رجعی نیز مانند سایر انواع طلاق مهریه به زن تعلق میگیرد و در صورتی که طلاق از سوی مرد باشد مکلف است تمامی حقوق مالی که مهریه نیز شامل آن میشود را پرداخت کند. اما در صورت توافقی بودن طلاق، مرد و زن باید پیرامون مسائل مهریه، نفقه، حضانت به توافق برسند.
ثبت طلاق رجعی در شناسنامه
از جمله چالشها و سوالات مکرری که در رابطه با طلاق رجعی عنوان میشود این است که آیا طلاق رجعی در شناسنامه ثبت میشود یا خیر؟ در پاسخ به این سوال باید اذعان داشت که مطابق با ماده ۳۸ قانون حمایت از خانواده سال ،۹۲ صیغه طلاق در طلاق رجعی مطابق با قوانین جاری شده و مراتب آن صورت جلسه میشود.
اما ثبت طلاق مستلزم این است که دو شاهد گواهی دهند که زوجه تا پایان عده در منزل مشترک سکونت داشته و این گواهی به مراجع قضایی ارائه شود یا اینکه زن به ثبت طلاق رضایت داشته باشد.
اما اگر رجوع از طرف مرد تحقق پذیرد صورت جلسه طلاق باطل میشود اما چنانچه رجوع اتفاق نیفتد صورت جلسه تکمیل شده و طلاق در شناسنامه ثبت میشود. صورت جلسه بعد از تکمیل به امضای دو شاهد طلاق، سر دفتر، زوجین و نمایندگان آنها میرسد. در نهایت در صورت عدم احراز رجوع و انقضای مدت زمان عده، طلاق ثبت میشود.
لازم به ذکر است که در صورت عدم تمایل زن به ماندن در منزل مشترک و رضایت به ثبت طلاق در شناسنامه نیازی به ارائه گواهی کتبی مبنی بر سکونت زوجه نبوده و طلاق ثبت میشود. لذا تنها زمانی ثبت طلاق منتفی خواهد بود که مرد رجوع کند.
کلام آخر
طلاق از جمله تصمیمات سرنوشت سازی است که میتواند پیامدهای متعددی برای زوجین داشته باشد، لذا در طلاق رجعی امکان بازگشت و رجوع مرد در مدت زمان عده به همسر خود وجود داشته و آنها میتوانند بدون عقد نکاح و خواندن صیغه محرمیت با هم رابطه زوجیت برقرار کنند. لذا باید تمایل به رجوع از سمت مرد ابراز شود. پیرامون طلاق رجعی آثار، شرایط و احکام متعددی وجود دارد که برای تسریع روند رسیدگی به پرونده و احقاق حقوق خود میتوانید از خدمات و توانمندی بهترین وکیل خانواده بهرهمند شوید.
